Een nieuw participatietraject starten voor een gebied waarin al een traject was doorlopen door opdrachtgever Habion. Dat was de insteek bij de start van de ontwikkeling van een gebied in Driebergen dat nu bekend staat als De Boshove. De eerste participatieronde had lang geduurd en de zorgen bij omwonenden niet weggenomen. Mensen maakten zich zorgen over de invloed van de bouw op de omgeving waarin ze wonen en kwamen niet meteen in beweging toen ze hoorden dat er een nieuw participatietraject gestart zou worden.

‘Het was duidelijk dat we met een participatietraject moesten komen waarbij we die zorgen konden wegnemen, zodat we daarna de mensen konden meenemen in de ideeën die we hebben voor deze plek,’ vertellen Dimitri Nalmbantis, Daan Dura en Jan Sjaarda van Dura Vermeer. Samen met Bureau voor Conceptuele Zaken kozen ze ervoor het verhaal van de plek leidend te maken in de ontwikkeling.

Eerst het verhaal, dan het plan

‘Omdat er een geschiedenis was, wilden we een nieuw verhaal vertellen. Bureau voor Conceptuele Zaken adviseerde ons om meteen te starten met een sterke branding. Zo versterkten we elkaar; bij Dura Vermeer werken we ook vanuit concept, doelgroepen en een visie op wat voor plek het moet worden. We zijn blij dat Bureau voor Conceptuele zaken hier zo goed in meedenkt en ons ondersteunt. Nu zien we dat het kiezen voor een nieuw verhaal met duidelijke uitstraling heel goed heeft gewerkt, het gaf richting aan het hele traject.’

Het verhaal werd vastgelegd onder De Boshove, een naam die past bij de plek. Het kreeg een herkenbare visuele identiteit. ‘De naam en uitstraling zijn toegankelijk, dat maakt het sterk en laat zien dat de wijk voor iedereen is. Ook is meteen duidelijk dat wonen in het bos centraal staat. Met dit concept geven we aan dat we het groen willen behouden. Dat we door de inrichting van het landschap en de openbare ruimte de kwaliteit van het gebied juist willen vergroten.’

Dura Vermeer heeft altijd als uitgangspunt de doelgroep centraal te stellen. ‘We stellen onszelf altijd de vraag: wie komt er wonen? Samen met opdrachtgever Habion willen we hier een verouderde woonzorglocatie ombouwen naar een toekomstbestendige en gemengde woonwijk waarin ruimte is voor ontmoeting en interactie. Op deze manier worden bewoners straks vanzelfsprekend uitgenodigd om elkaar af en toe te helpen. Zorgdragers en zorgvragers ontmoeten elkaar op een natuurlijke wijze, omdat de wijk geschikt is voor alle levensfasen.’

MeeDenkDagen: in gesprek met omwonenden

Vanuit het nieuwe concept werden geïnteresseerden uitgenodigd voor de MeeDenkDagen: twee dagen waarop mensen in en uit konden lopen om mee te denken, vragen te stellen, ideeën te ontwikkelen en zorgen te delen. Volgens Dura Vermeer past deze manier van werken bij de veranderende rol van ontwikkelaars. ‘We willen gebieden ontwikkelen die passen bij de wensen van mensen. Dat betekent dat we in gesprek gaan. Vroeger bestond participatie uit een presentatie van de plannen op het moment dat bijna alles al vastlag. Er was dan nog maar weinig ruimte om te reageren. Door middel van MeeDenkDagen kun je in gesprek gaan, laten zien dat je betrokken bent en luistert naar de zorgen. Dat betekent niet dat we met een compleet blanco vel werken. Er zijn grenzen aan wat er kan, maar door te luisteren kunnen we zoeken naar dat wat er binnen de kaders wel mogelijk is.’

De opzet van de MeeDenkDagen was laagdrempelig en persoonlijk. Bij binnenkomst kregen mensen uitleg over wat ze die dag konden verwachten. Op panelen konden ze de globale ideeën voor de ontwikkeling zien. Op kaarten konden ze aangeven wat ze positief vonden, waar ze zich zorgen over maakten en waar ze kansen zagen. Ook konden bezoekers feedback geven op zo’n 15 specifieke elementen uit het concept stedenbouwkundig plan. Aan de hand hiervan werden gesprekken gevoerd waarin vragen werden beantwoord en zorgen besproken. Iedereen kreeg de ruimte om zijn verhaal te doen; kritische mensen mensen die hier graag willen wonen.

Het concept als kompas voor keuzes

Het concept De Boshove bleef niet beperkt tot communicatie en participatie. Het werd een belangrijke toetssteen voor ontwerp- en investeringskeuzes

De rolverdeling: procesregie en conceptuele scherpte

Volgens Dura Vermeer bracht Bureau voor Conceptuele Zaken meerwaarde door de combinatie van creativiteit, proceskracht en inhoudelijke scherpte. Dit deed ze door:

• het bewaken van het conceptuele kader in elke stap van het proces;
• het structureren van participatiemomenten en verslaglegging;
• het vroegtijdig signaleren van procesrisico’s;
• het vertalen van bewonersinput naar bruikbare inzichten voor ontwerpteams;
• en het zorgen voor continuïteit met dezelfde gezichten en een herkenbare werkwijze.

‘Die combinatie maakte dat het projectteam zich kon richten op de inhoud, terwijl het bureau de regie hield op participatie, afstemming en doorontwikkeling van het concept. Het versterkte het gevoel van richting en rust in een project.’

Participatie begint bij betekenis

De Boshove laat zien dat participatie effectiever wordt wanneer deze niet begint bij procedures, maar bij betekenis. Door eerst een helder en gedragen concept te formuleren, ontstaat ruimte voor echte dialoog, betere keuzes en hernieuwd vertrouwen. Voor Dura Vermeer is De Boshove daarmee meer dan een project geworden.

De samenwerking met Bureau voor Conceptuele zaken is een logische: beide partijen geloven dat een sterk verhaal het fundament is voor participatie, ontwerp en samenwerking. En dat een concept nodig is om de verbeelding te laten spreken, zodat participatie echt iets toevoegt aan de gebiedsontwikkeling.